Araştırma ve istatistik terimleri sözlüğü

Araştırmacının beklediği fark veya ilişkiyi ifade eden hipotez.

Üç veya daha fazla grubun ortalamalarını tek seferde karşılaştıran test.

Bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerindeki etkisinin bir üçüncü değişken üzerinden gerçekleşip gerçekleşmediğini test eden analiz.

Dağılımın normale göre ne kadar sivri veya basık olduğunu gösteren katsayı.

Regresyonda bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerindeki standartlaştırılmış etkisini gösteren katsayı.

Çoklu karşılaştırmalarda I. tip hata birikimini önlemek için anlamlılık düzeyini bölme yöntemi.

İki grup ortalaması arasındaki farkın standart sapma birimiyle ifade edilmiş hâli.

Ki-kare analizinde ilişkinin gücünü gösteren etki büyüklüğü ölçüsü.

İki kategorik değişkenin birlikte dağılımını gösteren tablo.

Dağılımın simetriden ne kadar saptığını gösteren katsayı.

Regresyon modelindeki bağımsız değişkenlerin birbiriyle aşırı yüksek ilişkili olması sorunu.

İki değişken arasındaki ilişkinin gücünü veya yönünü değiştiren üçüncü değişken.

ANOVA’da bağımlı değişkendeki varyansın ne kadarının grup değişkeniyle açıklandığını gösteren oran.

Bulunan farkın veya ilişkinin pratikte ne kadar büyük olduğunu gösteren standartlaştırılmış ölçü.

Küçük örneklemli 2×2 tablolarda ki-kare yerine kullanılan kesin olasılık testi.

Bir kestirimin, belirli bir güven düzeyinde içinde bulunmasının beklendiği değer aralığı.

Gerçekte doğru olan sıfır hipotezini yanlışlıkla reddetme hatası — yanlış alarm.

Gerçekte yanlış olan sıfır hipotezini reddedememe hatası — kaçırılan etki.

Var olan bir etkiyi istatistiksel olarak yakalayabilme olasılığı.

İki kategorik değişken arasında ilişki olup olmadığını sınayan test.

İki değişken arasındaki ilişkinin yönünü ve gücünü gösteren ölçü.

Tek yönlü ANOVA’nın parametrik olmayan alternatifi.

Grupların varyanslarının eşit olup olmadığını sınayan test.

Bağımsız örneklem t-testinin parametrik olmayan alternatifi.

Örneklem büyüklüğü arttıkça, örneklem ortalamalarının dağılımının normale yaklaşacağını söyleyen teorem.

Ortalama etrafında simetrik, çan eğrisi biçiminde dağılım.

Sıfır hipotezi doğruyken, elimizdeki kadar veya daha uç bir sonuç gözlemleme olasılığı.

İki sürekli değişken arasındaki doğrusal ilişkiyi ölçen katsayı.

ANOVA anlamlı çıktığında hangi grup ikililerinin farklı olduğunu belirleyen ikili karşılaştırma testleri.

Bağımlı değişkendeki değişimin, modeldeki bağımsız değişkenlerce açıklanan oranı.

Bir veya daha fazla bağımsız değişkenin bağımlı değişkeni ne kadar yordadığını ölçen analiz.

Gruplar arasında fark veya değişkenler arasında ilişki olmadığını öne süren hipotez.

Sıra numaralarına dayalı, parametrik olmayan korelasyon katsayısı.

Örneklem istatistiğinin (örneğin ortalamanın) örneklemden örnekleme ne kadar değiştiğinin ölçüsü.

Verilerin ortalamadan ne kadar yayıldığını gösteren dağılım ölçüsü.

İki grubun ortalamaları arasındaki farkın anlamlı olup olmadığını sınayan test.

Verilerin ortalamadan sapmalarının karelerinin ortalaması.

Bir bağımsız değişkenin diğerleriyle ne kadar örtüştüğünü gösteren çoklu bağlantı ölçüsü.

Eşleştirilmiş örneklem t-testinin parametrik olmayan alternatifi.

Ölçüm modeli ile yapısal modeli aynı anda test eden ileri düzey çok değişkenli analiz yöntemi.

Maddelerin kaç faktör altında toplandığını önceden bilmeden keşfeden analiz.

Bir yapının, maddelerindeki varyansın ne kadarını açıkladığını gösteren ölçü.

Korelasyon matrisinin faktör analizine uygun olup olmadığını sınayan test.

Bir ölçekteki maddelerin iç tutarlılığını gösteren güvenilirlik katsayısı.

Önceden tanımlanmış faktör yapısının veriye uyup uymadığını test eden analiz.

Çok sayıda maddenin arkasındaki az sayıda gizli yapıyı ortaya çıkaran analiz.

Bir maddenin ilgili faktörle olan ilişkisinin gücü.

Bir ölçme aracının, ölçmeyi amaçladığı yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediği.

Bir ölçme aracının tutarlı ve tekrarlanabilir sonuçlar verme özelliği.

Maddelerin, ölçülmek istenen kavramın tüm boyutlarını temsil etme derecesi.

Verinin faktör analizine uygunluğunu gösteren örneklem yeterliliği ölçüsü.

Katılımcının bir ifadeye katılma derecesini belirttiği sıralı ölçek türü.

Cronbach alfaya alternatif, faktör yüklerini dikkate alan güvenilirlik katsayısı.

Yabancı dilde geliştirilmiş bir ölçeğin başka bir dil ve kültürde geçerli hâle getirilmesi.

Ölçeğin genel yönüne ters yazılmış, analiz öncesi puanı çevrilmesi gereken madde.

Aynı ölçeğin farklı zamanlarda aynı sonuçları verme derecesi.

DFA ve YEM’de modelin veriye ne kadar uyduğunu gösteren ölçüler.

Ölçeğin, kuramsal olarak tanımlanan yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediği.

Araştırma sonuçlarının genellenmek istendiği tüm birimlerin oluşturduğu küme.

Aynı katılımcılardan farklı zamanlarda tekrarlı veri toplanan araştırma deseni.

Nitel araştırmada yeni görüşmelerin yeni tema üretmemeye başladığı nokta.

Sonucun belirtilen hata payı içinde doğru olma olasılığı.

Örneklemden elde edilen sonucun anakütle değerinden sapabileceği aralık.

Nicel ve nitel yaklaşımların aynı çalışmada birlikte kullanılması.

Verilerin tek bir zaman noktasında toplandığı araştırma deseni.

Ulaşılması en kolay katılımcıların seçildiği olasılıksız örnekleme yöntemi.

Bir değişkendeki değişimin diğerinde değişime yol açtığı ilişki.

Anakütleyi temsil etmek üzere seçilen alt grup.

Araştırmaya dâhil edilen katılımcı sayısı.

Örneklemin anakütleyi sistematik biçimde temsil edememesi durumu.

Anketin yalnızca belirli demografik özelliklere sahip katılımcılara gösterilmesi.

Katılımcının tüm ölçek maddelerine aynı yanıtı vermesi.

Katılımcıların bazı soruları yanıtsız bırakmasından kaynaklanan boş değerler.

Katılımcının araştırmanın hedef kitlesine uygun olup olmadığını belirlemek için ankete girmeden önce sorulan soru.

Diğer gözlemlerden belirgin biçimde farklılaşan aşırı değer.

Analiz öncesinde hatalı, eksik ve güvenilmez verilerin tespit edilip düzeltilmesi süreci.

Katılımcının kimliğinin araştırmacı tarafından dahi bilinememesi durumu.

Katılımcının araştırma hakkında yeterince bilgilendirildikten sonra katılımına gönüllü olarak rıza göstermesi.

İnsan katılımcılı araştırmaların, veri toplamaya başlamadan önce kurumsal etik kuruldan alması gereken izin.

Katılımcının araştırmaya katılıp katılmamakta ve istediği anda ayrılmakta özgür olması.

Sonuçlar görüldükten sonra hipotez yazma ve bunu önceden kurulmuş gibi sunma.

Başkasına ait fikir, metin veya verinin kaynak gösterilmeden kullanılması.

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu.

Anlamlı sonuç elde edene kadar analizi değiştirme uygulaması.

Yalnızca araştırma amacı için gerekli olan kişisel verilerin toplanması ilkesi.